Zarządzanie Ryzykiem, Risk Management, Ryzyko, Analiza Ryzyka Rozliczamy z przyszłości

Niedawne spadki na giełdzie przy dobrych wynikach firm pokazały, jak duże znaczenie rynkowe ma czynnik psychologiczny. A czego przedsiębiorcy spodziewają się w przyszłym roku?

Z badania BCC i Instytutu GfK Polonia, w którym brało udział 2000 podmiotów gospodarczych wynika, że właściciele i menedżerowie są dobrej myśli. Ponad połowa (52proc.) przebadanych przez GfK Polonia przedsiębiorstw odpowiedziała, że ich sytuacja nie zmieni się, jedna czwarta stwierdziła, że się poprawi, 9 proc. - pogorszy się, a 14 proc. ankietowanych przedstawicieli firm nie jest w stanie tego przewidzieć.
Do poprawy swojej kondycji najbardziej przekonane są małe i średnie przedsiębiorstwa (zatrudniające od 9 do 50 pracowników) – tak stwierdziło 27 proc., a 53 proc. spośród nich uważało, że w ciągu roku się ona nie zmieni. Pesymistycznie wypowiedziało się natomiast 9 proc. przedstawicieli MŚP, którzy stwierdzili, że sytuacja ich firm pogorszy się, a 11 proc. trudno było powiedzieć, jak będzie wyglądała ich sytuacja w przyszłym roku. Największa niepewność panuje jednak wśród mikroprzedsiębiorstw (zatrudniających do 9 pracowników), spośród których aż 17 proc. nie potrafiło powiedzieć czy ich kondycja będzie w ciągu najbliższych 12 miesięcy lepsza czy gorsza, a 10 proc. uważa, że się ona pogorszy. Przy czym 23 proc. mikrofirm jest przekonanych, że ich sytuacja się poprawi, a dokładnie połowa, że się w tym czasie nie zmieni. Jeśli chodzi o przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 250 pracowników, na poprawę swojej ogólnej kondycji liczy 24 proc., a 58 proc. nie oczekuje żadnych zmian. Jednak w tej grupie mniej, niż w przypadku mniejszych firm, było pesymistycznych oczekiwań, co do przyszłości – 7 proc. uznało, że ich kondycja ulegnie deprecjacji w ciągu najbliższego roku. 11 proc. odpowiedziało, że trudno powiedzieć.
Spore różnice w ocenie przyszłości występują pomiędzy przedsiębiorstwami z różnych branż. O tym, że kondycja poprawi się w ciągu najbliższych 12 miesięcy jest przekonanych 31 proc. firm przemysłowych, 28 proc. w branży budowlanej, 26 proc. z sektora usługowego oraz 24 proc. przedsiębiorstw handlowych. W obszarze administracji i strefie budżetowej na poprawę w 2012 roku liczy tylko 16 proc. podmiotów. To właśnie one najmniej spokojnie patrzą w przyszłość. Aż 59 proc. z „budżetówki” odpowiedziało, że w ciągu roku ich kondycja nie zmieni się, a 13 proc. przewiduje, że się pogorszy w ciągu 12 miesięcy (w obu przypadkach był to największy odsetek w badaniu). Natomiast niewiele mniejszy odsetek, bo 53 proc. podmiotów prowadzących działalność w branżach budowlanej i usługowej ocenia, że ich kondycja pozostanie taka sama, zaś w handlu i przemyśle było to odpowiednio 51 i 48%. Z kolei najmniej odpowiedzi pesymistycznych dotyczących najbliższego roku padło ze strony branży budowlanej (6 proc.) oraz usługowej (7 proc.). Większymi pesymistami są handlowcy - aż 10 proc. firm z tej branży obawia się spadku swojej kondycji w 2012 roku.
Biorąc pod uwagę podział regionalny, to w każdym z nich: północnym, zachodnim, centralnym, południowym i śląskim, mniej więcej jedna czwarta przedsiębiorstwo optymistycznie patrzy na najbliższe 12 miesięcy – zwłaszcza na Południu i na Śląsku, gdzie odsetek ten wyniósł 27 proc.. Mniej więcej połowa firm nie oczekuje zmian swojej kondycji w tym czasie – 47 proc. badanych w regionie południowym i 55 proc. w regionie północnym, odpowiedziało, że się ona nie zmieni. Natomiast pogorszenia kondycji w trakcie roku spodziewało się najwięcej firm na Śląsku oraz w Centrum – 10 proc., 9 proc. w regionie północnym, 8 proc. w zachodnim i 7 proc. w południowym.
Pod względem skali prowadzonej działalności: lokalnej (regionalnej), ogólnopolskiej (ponadregionalnej) i międzynarodowej, najlepiej wypadły firmy o większym zasięgu. Aż 33 proc. przedsiębiorstw obecnych na rynku międzynarodowym i 31 proc. prowadzących działalność w całej Polsce uważa, że w ciągu roku ich kondycja poprawi się. W przypadku firm działających lokalnie odsetek ten wyniósł już 21 proc. - niemało, ale jednak mniej. Mniej więcej połowa wszystkich przedsiębiorstw, niezależnie od skali działalności, stwierdziła, że w najbliższych 12 miesiącach ich kondycja pozostanie taka sama jak dotychczas. Potwierdzeniem trendu, że większe firmy, które działają na rynku ogólnopolskim i międzynarodowym mają bardziej optymistyczne oczekiwania co do przyszłości niż te o zasięgu regionalnym, jest również odsetek odpowiedzi negatywnych. Zapytane o to, czy ich sytuacja w ciągu roku pogorszy się – twierdząco odpowiedziało 10 proc. firm prowadzących działalność lokalną. Lokalnym przedsiębiorstwom również trudniej było w ogóle ocenić przyszłą kondycję – odpowiedzi „nie wiem/trudno powiedzieć” udzieliło aż 16 proc., a wśród firm zarówno międzynarodowych jak i ogólnopolskich, odsetek ten wyniósł już tylko 10 proc.

Witold Michałek, ekspert BCC ds. gospodarki:
Wynik badania wskazujący na to, że ponad 75 proc. firm twierdzi, iż ich sytuacja w roku 2012 ulegnie poprawie lub co najmniej się nie zmieni, należy traktować jako przejaw wyraźnego optymizmu z dużym elementem ryzyka, związanym z nietrafnością takiej oceny. Problemem jest, że zwykle firmy, prezentując ocenę perspektyw swojego rozwoju, opierają się głównie na projekcji dotychczasowej kondycji, nie podejmując poważnej analizy potencjalnych ryzyk, jakie mogą zaburzyć ich funkcjonowanie w nadchodzącym roku. A ryzyk tych jest niemało i z każdym miesiącem coraz więcej. Wiążą się one przede wszystkim z osłabieniem koniunktury światowej, a w szczególności w strefie euro, co z całą pewnością będzie rzutować negatywnie na wyniki polskich przedsiębiorstw w roku 2012. Wydaje się, że małe firmy, tzn. te, które wykazują w badaniach większy stopień ostrożności i umiarkowania, są większymi realistami niż duże przedsiębiorstwa deklarujące znaczny optymizm.

Informacja o badaniu:
„Badania nad Przedsiębiorstwem”, to wspólny projekt BCC i Instytutu GfK przeprowadzony w I połowie 2011 roku w ramach Monitora Firm GfK Polonia - cyklicznego projektu badawczego realizowanym przez GfK Polonia, którego głównym celem jest obserwacja stanu obecnego i zmian w relacjach pomiędzy firmami. Badanie realizowane jest raz w roku na kwotowej próbie przedsiębiorstw z uwzględnieniem klasy wielkości zatrudnienia, sektora własności, regionu oraz branży. Próba badawcza liczy 2000 przedsiębiorstw i administracji, w tym około 1000 małych firm o rocznych obrotach do 10 mln PLN i około 1000 dużych przedsiębiorstw o obrotach powyżej 10 mln PLN. Metoda badawcza: wywiad bezpośredni (face-to-face).