Zarządzanie Ryzykiem, Risk Management, Ryzyko, Analiza Ryzyka Rozliczamy z przyszłości

Solvency II – to proponowane nowe rozwiązanie prawne UE, które ma obowiązywać w odniesieniu do wymogów kapitałowych stawianych zakładom ubezpieczeń. To nowy system oceny wypłacalności dostosowany do rzeczywistych ryzyk, na jakie narażone są firmy ubezpieczeniowe, stanowi podstawowe kryterium oceny kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń.

Margines wypłacalności to wielkość środków własnych ubezpieczyciela określona przepisami prawa, która ma na celu zapewnienie wypłacalności i nie może być niższa od minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego. Wymogi dotyczące marginesu wypłacalności dla ubezpieczycieli zostały wprowadzone w 1973 r. Rozwój rynku ubezpieczeniowego, pojawienie się wielu nowych produktów oraz ryzyk, powstawanie międzynarodowych grup kapitałowych wymusiło działania na rzecz poprawienia systemu wypłacalności. Wynikiem było wprowadzenie Solvency I (zwiększenie wysokości minimalnego kapitału gwarancyjnego oraz coroczna jego indeksacja), a następnie od 2001 r. prace nad nowym systemem badania wypłacalności Solvency II zapoczątkowane przez Komisję Europejską w ramach Komitetu Europejskiego.
Powstający system Solvency II jest przeznaczony dla wszystkich firm ubezpieczeniowych prowadzących działalność na terenie UE. Wzorowany jest na Bazylei II, która określa zasady wypłacalności dla banków.
Solvency II oparta jest na trzech filarach:

• filar I - koncentruje się na wymogach ilościowych: określenie wartości aktywów, pasywów i kapitału,
• filar II - koncentruje się na dziedzinach nadzorczych: polega na dokonaniu jakościowego przeglądu procesów zarządzania ryzykiem,
• filar III - dotyczy sprawozdawczości nadzorczej oraz upubliczniania informacji o charakterze finansowym lub innym.

Do obliczenia wymogów kapitałowych firmy będą mogły skorzystać z podejścia standardowego albo specyficznego dla firmy modelu ryzyka wewnętrznego. Zastosowanie modelu wewnętrznego wymaga uzyskania akceptacji organu nadzoru.

Inspiracją do wprowadzania nowych regulacji była konieczność pokrywania przez towarzystwa ubezpieczeń strat spowodowanych zrealizowaniem się ryzyk ze zgromadzonego na ten cel kapitału. Solvency II jest próbą odpowiedzi na pytanie, jaki powinien być optymalny poziom tego kapitału, by ubezpieczeni mogli zawsze liczyć na wypłatę należnego im odszkodowania, a jednocześnie chronione byłyby interesy inwestorów, którym zależy przede wszystkim na rentowności kapitału.

Dyrektywa Wypłacalność II została uchwalona w 2009 r. a weszła w życie w styczniu 2010 r.; od tej daty wyznacza się formalny początek procesu transpozycji przepisów dyrektywy do systemów prawnych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Pełna transpozycja zarówno samej dyrektywy, jak i aktów jej towarzyszących, powinna nastąpić do końca października 2012 r. Wszystko wskazuje na to, że daty te zostaną zmienione w wyniku trwającej nowelizacji dyrektywy Wypłacalność II przez tzw. dyrektywę Omnibus II. Wejście w życie systemu Wypłacalność II proponuje się przełożyć na styczeń 2014 r. Projekt dyrektywy zawiera trzy główne obszary zmian do dyrektywy Wypłacalność II:

• wskazanie kwestii, w których EIOPA uprawniona będzie do wiążącej prawnie mediacji pomiędzy krajowymi organami nadzoru,
• ustanowienie przepisów przejściowych w celu ułatwienia zakładom ubezpieczeń przejścia do funkcjonowania w systemie Wypłacalność II,
• ustanowienie delegacji dla KE do przyjmowania aktów poziomu 2 i 3 wiążących prawnie w ramach Wypłacalności II.

Za przeprowadzenie Polski przez etap przygotowań i wdrożenie nowych regulacji odpowiedzialność ponoszą:

• Komisja Nadzoru Finansowego - organ nadzorujący polski sektor finansowy, posiadający największe uprawnienia w tym zakresie,
• Ministerstwo Finansów - powołana Rada Rozwoju Rynku Finansowego,
• Polska Izba Ubezpieczeń - uczestnik dialogu z CEA, polskimi władzami regulacyjnymi, platforma dla dyskusji podmiotów rynku.

Do czasu zaimplementowania zapisów europejskiej dyrektywy wszystkie zainteresowane strony czeka wytężona praca. Z jednej strony - rynek ubezpieczeń, na który czeka wiele wyzwań; wśród nich przede wszystkim budowa i doskonalenie modeli wewnętrznych, wzmocnienie procesów zarządzania ryzykiem, niespójności między nadzorem krajowym a międzynarodowym, stworzenie poprawnej i skutecznej komunikacji pomiędzy nadzorem a samym rynkiem. Z drugiej strony - władze nadzorcze, regulacyjnie zmuszone do wprowadzenia ważnych zmian, w tym dotyczących regulacji prawnych, harmonizacji wymogów Solvency II z MSSF, wzmocnienia kompetencji KNF oraz skoordynowania prac KNF z zagranicznymi władzami nadzorczymi.