Zarządzanie Ryzykiem, Risk Management, Ryzyko, Analiza Ryzyka Rozliczamy z przyszłości

Na przełomie listopada i grudnia do sejmu trafi prezydencki projekt ustawy o wzmocnieniu udziału mieszkańców w samorządzie terytorialnym. Propozycje w nim zawarte są rewolucyjne. Ustawa ułatwia mieszkańcom inicjatywę uchwałodawczą, w określonych przypadkach dopuszcza, by w powiecie jednoosobowo obowiązki zarządu pełnił starosta, znacznie rozszerza zakres konsultacji społecznych.

W projekcie ustawy czytamy, że szczególną formą konsultacji z mieszkańcami ma być wysłuchanie obywatelskie, podczas którego zbierane będą opinie o opracowanym projekcie uchwały rady miasta lub gminy. Obowiązkowemu wysłuchaniu publicznemu ma podlegać:

• projekt statutu miasta/gminy i zmian w statucie;
• projekt budżetu i zmian w budżecie;
• projekt wieloletniego planu inwestycyjnego;
• projekt uchwały dotyczącej planowania rozwoju;
• projekt uchwały dotyczący konsultacji publicznych i wysłuchania obywatelskiego.

Procedura wysłuchania ma przebiegać następująco: minimum 7 dni przed sesją Rady Gminy projekt uchwały jest wykładany do publicznego wglądu oraz umieszczany w Biuletynie Informacji Publicznej; wójt informuje o miejscu i terminie wysłuchania; organizowana jest dyskusja publiczna. Przebieg spotkania jest protokołowany a dokładny protokół publikowany w BIP w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia przeprowadzenia dyskusji. Przed przystąpieniem do głosowania projektu uchwały radni są informowani o opiniach złożonych w trakcie wysłuchania oraz stanowisku wójta/burmistrza wobec tych opinii. I ponownie protokół z wysłuchania publicznego wraz ze stanowiskiem wójta oraz rozstrzygnięciem podjętym przez Radę Gminy (wyniki głosowania) w ciągu maksymalnie 7 dni trafia do BIP.

Niektóre z tych propozycji budzą zastrzeżenia strony samorządowej. O ile bezdyskusyjne wydaje się zbieranie opinii o budżecie na 2013 rok (Prezydent chce, by ustawa weszła w życie w styczniu 2012 r.), planach inwestycyjnych, projekcie statutu gminy, to już szerokie konsultowanie zmian w budżecie wywołuje szereg pytań.
W ustawie nie zapisano, jakie zmiany w budżecie mają być dyskutowane z mieszkańcami, a praktyka wskazuje, że istotne, mające bezpośredni wpływ na życie lokalnej społeczności korekty finansowe zdarzają się rzadko. Analizując uchwały rady gmin i miast znajdziemy w nich głównie oczywiste zmiany w planie dochodów i wydatków – zwiększenie budżetu przedszkola o 300 zł w ramach uzyskanego odszkodowania za wybitą szybę i 160 zł za wynajęcie sali na spotkanie Klubu Emeryta, przeniesienie 500 zł na szkolenia nauczycieli, przeznaczenie 2000 zł na zakup elektrycznej patelni w gminnym gimnazjum… Zasadnicze zmiany: zwiększenie o 500.000 złotych subwencji oświatowej, wprowadzenie 7 milionowej dotacji unijnej na budowę kanalizacji - zdarzają się rzadko. Choć kwoty są zasadniczo różne, każda taka zmiana w budżecie winna być konsultowana z mieszkańcami. Tak zakłada prezydencka ustawa.
Podobne wątpliwości budzi zapis o konsultowaniu uchwał dotyczących planowania rozwoju. Autorzy ustawy nie precyzują, co rozumieć przez planowanie rozwoju, a dla każdego wójta/ burmistrza/ prezydenta miasta ten katalog zadań może być inny. Planowaniem rozwoju jest zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania, zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale też uchwała o utworzeniu dodatkowej grupy w żłobku (15 matek może zostawić dziecko pod fachową opieką i pójść do pracy, założyć własną firmę) lub wybudowie zatoczki parkingowej na 6 samochodów (klienci będą mogli dojechać do pawilonów handlowych). Przepisy nie zostawiają samorządom żadnej furtki. Wysłuchanie musi być, to obligatoryjne.

Ryzyko w garści

Od kilku lat samorządy mają obowiązek przeprowadzania dyskusji publicznych nad planami zagospodarowania przestrzennego. Większość z nich kończy się identycznie – nie przychodzi nikt.
W świetle prezydenckiej ustawy niemal przed każdą sesją Rady Gminy trzeba będzie przeprowadzić wysłuchanie publiczne, jeśli nie z konieczności, to z ostrożności, by nie narazić się na krytykę lokalnych organizacji pozarządowych i mediów.
Zamiast ograniczać biurokrację, zwiększy się ilość narad, spotkań, protokołów, decyzji – nowa ustawa może ją znacząco zwiększyć.